Ο Πλάτων

Πλάτωνας, ο Αθηναίος (427- 348 π.Χ.)

  • Ο Πλάτωνας προσπαθεί να συγκεράσει τις δύο αντίθετες θεωρίες του Ηράκλειτου και του Παρμενίδη.

Κίνηση διαρκής, κατά τον Ηράκλειτο και Ον ακίνητο και αμετάβλητο, κατά τον Παρμενίδη.

  • Διακρίνει τον κόσμο σε δύο επίπεδα:

1. Ο κόσμος, ως το σύνολο των αισθητών πραγμάτων, διακρίνεται από αδιάλειπτες μεταβολές.

2. Ο κόσμος των ιδεών χαρακτηρίζεται από τη μονιμότητα της ύπαρξής τους.




Ο κόσμος των αισθητών πραγμάτων

  • Ο Πλάτωνας ισχυρίζεται πως τα υλικά αντικείμενα και τα γεγονότα είναι ανύπαρκτα. Αφού δεν υπάρχουν, δεν μπορούμε να πούμε πως τα γνωρίζουμε.
  • Παράδειγμα: Το τραπέζι. Μπορούμε να το δούμε από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Τετράγωνο, ρομβοειδές, κίτρινο, πορτοκαλί.
  • Το τραπέζι είναι προς στιγμήν αληθές. Η εικόνα του ανατρέπεται, όταν το δούμε από άλλη οπτική γωνία.
  • Όλα τα αισθητά πράγματα είναι λοιπόν σκιές, είναι φαντάσματα, είναι ανύπαρκτες οντότητες. Είναι όμως σκιές και είδωλα τίνων πραγμάτων;


Ο κόσμος των ιδεών

  • Ορφική παράδοση: Ο άνθρωπος είναι δισυπόστατος.


Η διφυής υπόσταση του ανθρώπου 
Ψυχή: Προϋπάρχει της γέννησής μας.
Μετά το θάνατό μας συνεχίζει να υπάρχει. Καταστρέφεται μόνον το σώμα.
Η ψυχή πριν γεννηθούμε ήταν σε ουράνιους τόπους, στους οποίους είχε γνωρίσει τις ιδέες.


Σώμα: Δεσμεύει ως φυλακή το σώμα μας. Είναι το σήμα, ο τάφος της ψυχής μας.

  • Ιδέες: Είναι άυλες οντότητες, μένουν αναλλοίωτες και αιώνια σταθερές.

Οι ιδέες είναι η αληθινή πραγματικότητα, είναι τα όντως όντα, τα πραγματικά όντα, που δεν αλλάζουν και δεν μεταβάλλονται μέσα στο χρόνο και στο χώρο.

  • Μεταξύ των ιδεών και των αισθητών πραγμάτων υπάρχει σχέση αντιστοιχίας. Για το αισθητό τραπέζι στη γη υπάρχει η ιδέα του τραπεζιού. Για την Δικαιοσύνη, όπως την έχουμε και την εννοούμε στη γη, υπάρχει η ιδέα της Δικαιοσύνης. Τα αισθητά πράγματα υπάρχουν, γιατί υπάρχουν οι ιδέες.

Αν δεν υπήρχε η ιδέα του τραπεζιού, δεν θα μπορούσαμε να ταυτίσουμε το αντικείμενο ως τραπέζι.

  • Κατά τον Πλάτωνα τα αισθητά πράγματα είναι απεικάσματα = εικόνες, αντίγραφα ιδεών, άρα ανύπαρκτα από μόνα τους.
  • Η θεωρία του Πλάτωνα για τις ιδέες προκαλεί ερωτηματικά για ποιο λόγο διατυπώθηκε, αφού είναι μια θεωρία αλλόκοτη και σκανδαλώδης.
  • Οι μελετητές του Πλάτωνα ισχυρίζονται πως διατυπώθηκε, για να εξηγήσει ο ίδιος τους γενικούς όρους, που χρησιμοποιούμε, όταν εκφραζόμαστε.
  • Έργα του Πλάτωνα που μιλούν για την αθανασία της ψυχής και για τις ιδέες είναι:

1. Φαίδων,

2. Φαίδρος και

3. Πολιτεία.